Για τους περισσότερους, η άνοιξη είναι η ομορφότερη εποχή του χρόνου. Όμως, για αρκετούς συνανθρώπους μας που είναι αλλεργικοί, η περίοδος αυτή είναι ένα μικρό... μαρτύριο
«Κάθε άνοιξη ταλαιπωρούμαι από την αλλεργία. Δεν αντέχω άλλο» Μια φράση που όλοι μας την έχουμε ακούσει πολλές φορές αν δεν την βιώνουμε εμείς οι ίδιοι.
Έτσι βρέθηκα στο ιατρείο του γνωστού Αλλεργιολόγου Γιώργου Πούλιου. Με θητεία σε διάφορα ιδιωτικά και κρατικά νοσηλευτικά ιδρύματα της Ελλάδας (492 Γ.Σ.Ν. Αλεξανδρούπολης, Γενικό Νοσοκομείο Γρεβενών, τμήμα  Γ.Ν.Α. ΛΑΙΚΟ – ΑΘΗΝΑ και άλλα), με διδακτική εμπειρία και με συμμετοχές σε Ελληνικά και διεθνή αλλεργιολογικά συνέδρια, αποφάσισε να μεταφέρει όλες αυτές τις εμπειρίες στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Λάρισα (γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Τύρναβο). Δεν έχασα, λοιπόν, την ευκαιρία να τον επισκεφθώ και να του ζητήσω να μου δώσει κάποιες απαντήσεις για αυτόν τον «γνωστό-άγνωστο» τις αλλεργίες. Πρόθυμα δέχθηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις μου, και έτσι τον συνάντησα ένα βράδυ στο Ιατρείο του, στην Σκαρλάτου Σούτσου 3, για αυτή τη συνέντευξη. Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που δίνει πολλές απαντήσεις αλλά και πληροφορίες σε όσους υποφέρουν από κάποια αλλεργία αλλά και σε όλους εμάς που θέλουμε να ξέρουμε.     

Γιατρέ ας ξεκινήσουμε με μια απλή αλλά βασική ερώτηση. Τι είναι αλλεργία
Αλλεργία είναι σύνθετη λέξη και ετυμολογικά προέρχεται από το συνδυασμό των λέξεων «άλλο + έργο».  Με απλά λόγια το ανοσιακό σύστημα αντί να εμφανίζει τη φυσιολογική δραστηριότητα για την οποία έχει ταχθεί από τη φύση, δηλαδή να εμφανίζει φύλαξη του οργανισμού (ανοσία), εμφανίζει  άλλο έργο (αλλεργία) δηλαδή α -φύλαξη (αναφυλαξία). Σήμερα θεωρούμε ότι η αλλεργία είναι αποτέλεσμα της υπεραντίδρασης (υπερευαισθησίας) του ανοσιακού μας συστήματος σε ουσίες του περιβάλλοντος, οι οποίες ΔΕΝ είναι παθογόνες (επικίνδυνες) για τον οργανισμό π.χ. γύρεις δένδρων και φυτών, πρωτεΐνες τροφικής προέλευσης (γάλα αγελάδος, αυγό, ψάρι κ.α.). Τα φυσιολογικά άτομα ανέχονται την επαφή του οργανισμού με τις ουσίες αυτές (τις ονομάζουμε αλλεργιογόνα) χωρίς το ανοσιακό τους σύστημα να αντιδρά (εμφανίζει όπως λέγεται στην ιατρική ανοσολογική ανοχή). Η ανοσολογική ανοχή είναι απαραίτητη διότι ο οργανισμός μας είναι υποχρεωμένος να έρχεται σε επαφή με συστατικά που δεν έχουν την ίδια σύσταση με τα δικά του και συνεπώς το ανοσιακό μας σύστημα να ανέχεται την επαφή με αυτά χωρίς να αντιδρά, επειδή τα ξένα συστατικά είναι τις περισσότερες φορές χρήσιμα.
Πως γίνεται κάποιος αλλεργικός;
Η αλλεργία αποτελεί τη συνισταμένη έκφραση δύο κύριων συνιστωσών, αφενός της κληρονομικής προδιάθεσης (που εκφράζεται στα γονίδια του ατόμου και του προσδίδει ένα είδος ευεπιφορότητας για την εκδήλωση της νόσου) και αφετέρου του περιβάλλοντος, οι διάφοροι παράγοντες του οποίου τροποποιούν την έκφραση των γονιδίων κάθε ατόμου. Με τον τρόπο αυτό η αλλεργία μπορεί να εμφανίζεται κλινικά με συμπτώματα (δηλαδή νόσο) ή να παραμένει σε υποκλινικό στάδιο (χωρίς συμπτώματα) και ονομάζεται απλώς ευαισθητοποίηση.
 Ποιοι παράγοντες είναι υπεύθυνοι για την αλλεργία;
 Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία δραματική αύξηση των αλλεργικών παθήσεων στις ονομαζόμενες « Δυτικού τύπου » κοινωνίες. Η αύξηση της συχνότητας είναι πολύ εντυπωσιακή, σε μερικές αλλεργικές παθήσεις έχει διπλασιασθεί έως και τετραπλασιαστεί η συχνότητα σε ένα διάστημα 20-30 ετών. Μία τέτοια αύξηση είναι απίθανο να οφείλεται σε αλλαγή του γενετικού υποστρώματος και οι αιτίες πρέπει και αναζητούνται σε μεταβολές των περιβαλλοντικών συνθηκών. Όταν ο ένας γονέας είναι αλλεργικός τότε η πιθανότητα του να γεννηθεί παιδί που θα εμφανίσει αλλεργική νόσο είναι περίπου 25-30% (λίγο μεγαλύτερη από του γενικού πληθυσμού), όταν είναι και οι δύο γονείς αλλεργικοί τότε η πιθανότητα υπερβαίνει το 50% και στη περίπτωση που πάσχουν και οι δύο γονείς από την ίδια αλλεργική νόσο, τότε η πιθανότητα ξεπερνά το 65%.
Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η κληρονομική προδιάθεση (ευεπιφορότητα) κληρονομείται με σύνθετο τρόπο και το περιβάλλον είναι που παρεμβαίνει ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΑ στην εκδήλωση ή όχι της αλλεργικής νόσου.
Πολλοί παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί για την αύξηση των αλλεργικών παθήσεων. Στους παράγοντες συμπεριλαμβάνονται μεταξύ των άλλων: η υπόθεση της «υγιεινής», η ενδο- και εξω-οικιακή ατμοσφαιρική ρύπανση, ο τόπος διαμονής (αστικός-αγροτικός), ο μητρικός θηλασμός, οι τροφές, οι «σύγχρονες» κατοικίες και ο χρόνος που ζούμε σε αυτές, η έντονη ψυχο - κοινωνική επιβάρυνση (stress) του σημερινού ατόμου και αρκετοί άλλοι.
Η υπόθεση της «υγιεινής» ξεκίνησε από το τέλος της δεκαετίας του '80 και με λίγα λόγια υποστηρίζει ότι το σημερινό παιδί που έχει μειωμένες πιθανότητες μικροβιακών λοιμώξεων τα πρώτα χρόνια της ζωής του (λόγω της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου), έχει αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσει αλλεργία επειδή το ανοσιακό του σύστημα «εκπαιδεύεται» (μαθαίνει) να αντιδρά με «αλλεργικό τρόπο», να παράγει δηλαδή IgE αντισώματα.
Για την ατμοσφαιρική ρύπανση, εντός και εκτός σπιτιού, επίσης υπάρχουν  αμφιλεγόμενα στοιχεία. Η ατμοσφαιρική ρύπανση των σύγχρονων μεγαλουπόλεων αναμφισβήτητα επιδεινώνει το πρόβλημα, δεν είμαστε σίγουροι ότι το δημιουργεί, αν και για το τελευταίο υπάρχουν αρκετά στοιχεία, τουλάχιστον για κάποιους ατμοσφαιρικούς ρυπαντές. Χωρίς αμφιβολία η ενδοοκιακη ρύπανση με καπνό τσιγάρου αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα. Έχει παρατηρηθεί ότι άτομα που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές, παρά την αυξημένη πυκνότητα γύρης, εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά ευαισθητοποίησης στις γύρεις από ότι τα άτομα διαμένοντα στις αστικές περιοχές.
Ο μητρικός θηλασμός θεωρείται ότι δρα προστατευτικά στην εκδήλωση αλλεργικών παθήσεων. Οι σημερινές μητέρες έχουν ελάχιστο χρόνο και παρά τις καλές προθέσεις δεν θηλάζουν τα παιδιά τους τόσο, όπως γινόταν σε παλαιότερες εποχές.
     Οι τροφές που καταναλώνουμε έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια τόσο όσον αφορά τη σύσταση, την επεξεργασία, τη προσθήκη διαφόρων ουσιών (συντηρητικά, χρωστικές κλπ), επίσης προστέθηκαν και τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα. Πολλές απόψεις έχουν εκφρασθεί για ενδεχόμενους κινδύνους, χωρίς όμως μέχρι τώρα να υπάρχει αποκρυσταλλωμένο συμπέρασμα.
   Τα σημερινά σπίτια, αλλά και οι χώροι εργασίας (περισσότερο ποσοστό του εργατικού δυναμικού εργάζεται σε γραφεία, από ότι παλαιότερα) είναι συνήθως «αεροστεγώς» κλεισμένοι, με μέτριο έως κακό φυσικό αερισμό, με χαλιά και μοκέτες από τοίχο σε τοίχο (ιδανικό για αύξηση των ακάρεων της οικιακής σκόνης), με αυξημένη χρήση κλιματιστικών συσκευών και πολλών άλλων χαρακτηριστικών που άμεσα ή έμμεσα μπορούν να συμβάλλουν στην αύξηση της συχνότητας της αλλεργίας. Επιπλέον, περνούμε σήμερα περισσότερες ώρες της ημέρας σε κλειστούς χώρους από ότι συνέβαινε παλαιότερα και κυρίως αυτό αφορά τα παιδιά που μεγαλώνουν στα διαμερίσματα των σύγχρονων μεγαλουπόλεων.
Η έντονη ψυχο - κοινωνική επιβάρυνση (stress) του σημερινού ατόμου των σύγχρονων κοινωνιών αποτελεί χωρίς αμφιβολία παράγοντα έκλυσης συμπτωματολογίας σε ορισμένες αλλεργικές παθήσεις. Η γνώση αυτή δεν είναι καινούργια, ούτε αφορά μόνο την αλλεργία. Επίσης τα αλλεργικά νοσήματα με τη χρόνια διαδρομή τους προκαλούν από μόνα τους ψυχο-συναισθηματική φόρτιση και με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.
Γιατί παρουσιάζεται αυτή η έξαρση των αλλεργιών την άνοιξη;
Για τους περισσότερους, η άνοιξη είναι η ομορφότερη εποχή του χρόνου. Όμως, για αρκετούς συνανθρώπους μας που είναι αλλεργικοί, η περίοδος αυτή είναι ένα μικρό... μαρτύριο, καθώς οι γύρεις από τα ανθισμένα δέντρα τούς προκαλούν έξαρση των αλλεργιών.
Την άνοιξη έχουμε την αυξημένη ανθοφορία δένδρων , φυτών, θάμνων και αυξημένα επίπεδα γύρης στην ατμόσφαιρα που προκαλούν τα σύμπτωμα τα της αλλεργικής ρινίτιδας και του άσματος.
Επίσης την άνοιξη έχουμε και την έντονη δραστηριότητα των υμενοπτέρων ( μέλισσες, σφήκες ) που προκαλούν επώδυνους και σε σπάνιες περιπτώσεις, σε αλλεργικά άτομα θανατηφόρους νυγμούς.
 Ποια είναι τα συνηθέστερα αλλεργιογόνα;
 Συμπτώματα αλλεργίας προκαλούνται από εισπνεόμενους γυρεοκόκκους . Οι κλιματολογικές συνθήκες καθορίζουν την εποχικότητα και τη διάρκεια της ανθοφορίας. Περιοχές με θερμό κλίμα έχουν παρατεταμένη εποχή ανθοφορίας, σε αντίθεση με βόρειες και ψυχρές περιοχές. Τα φυτά της χώρας μας που παράγουν αερομεταφερόμενη γύρη είναι κυρίως:    
        ΑΕΡΟΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΑ:    
•    Δέντρα (ελιά, ακακία, λεύκα, κυπαρίσσι).
•    Αγρωστώδη (άγρια δημητριακά), χορτάρια, γρασίδια, γκαζόν, 'αγριάδα'.
•    Ζιζάνια, αγριόχορτα, θάμνοι, αγριοβότανα.
•    Περδικάκι
      ΤΡΟΦΙΚΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΑ :
            Ξηροί καρποί ( φιστίκι αράπικο, καρύδι, αμύγδαλο, φουντούκι ).
       Οστρακοειδή ( γαρίδες, καραβίδες, όστρακα).
       Λαχανικά, Φρούτα ( ντομάτα, ροδάκινο )
Συμπτώματα.
Tα συμπτώματα που προκαλούν οι γύρεις εντοπίζονται κυρίως στη μύτη, αλλά πολλές φορές συμμετέχουν και τα μάτια, ενώ δεν αποκλείεται η παρουσία «εαρινού» αλλεργικού βρογχικού άσθματος. Τα μάτια των ασθενών παρουσιάζουν φαγούρα, δακρύζουν και είναι κόκκινα. Τα χαρακτηριστικά πολλαπλά πρωινά φτερνίσματα, σε συνδυασμό με κνησμό, είναι η τυπική εκδήλωση εποχικής αλλεργικής ρινίτιδας. Η αλλεργική ρινίτιδα συχνά συνυπάρχει με άσθμα. Το άσθμα, εκτός από βήχα, μπορεί να εκδηλώνεται κατά κρίσεις με αναπνευστικό συριγμό («γατάκια» ή «βράσιμο» στο θώρακα) και δύσπνοια.
Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη. Πρόληψη σημαίνει να αποφεύγει το άτομο να εκτίθεται στο αίτιο της αλλεργίας. Η αποφυγή, όμως, αρκετές φορές είναι ανέφικτη. Για παράδειγμα, ισχυροί άνεμοι μεταφέρουν τις γύρεις χιλιόμετρα μακριά. Αντίθετα, είναι εφικτό, και μάλιστα επιβεβλημένο, το παιδί με αλλεργία στην ελιά να μην κάνει κούνια στον ίσκιο του συγκεκριμένου δέντρου, ειδικά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, καθώς η απελευθέρωση της γύρης του βρίσκεται στο ζενίθ.
Πως κάποιος που έχει Συμπτώματα μπορεί να μάθει αν όντως είναι αλλεργικός;
Αυτό επιτυγχάνεται με τις δερματικές δοκιμασίες (επιδερμικές, με νυγμό της επιδερμίδας).O αλλεργιολόγος ρίχνει στην επιφάνεια του δέρματος (στην πλάτη ή στο αντιβράχιο του εξεταζόμενου) μία σταγόνα από το αλλεργιογόνο και με τη βοήθεια μιας ειδικής καρφίδας ξύνει λίγο το δέρμα. (Αν ο εξεταζόμενος έχει αλλεργία στο εν λόγω αλλεργιογόνο, θα εμφανίσει μία ερυθρότητα  τα επόμενα 15΄ στο δέρμα.)
Οι παρενέργειες: Μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις πολύ βαριάς αλλεργίας, να προκληθεί αμέσως μετά την εισαγωγή του αλλεργιογόνου έντονη τοπική αντίδραση.
Οι αλλεργίες είναι ιάσιμες;
Αν με την πρόληψη δεν επιτυγχάνεται το άριστο επιθυμητό αποτέλεσμα, τότε χρειάζεται συμπτωματική φαρμακοθεραπεία. Ανακούφιση από τα συμπτώματα προσφέρουν τα αντιισταμινικά φάρμακα ( δισκία καταπινώμενα) , καθώς επίσης και ρινικά σπρέι, κολλύρια, και βρογχοδιασταλτικά .   Τα αντιισταμινικά, ειδικά τα παλαιότερα, ενώ είναι πολύ ισχυρά, προκαλούν παρενέργειες όπως υπνηλία ή καταστολή, που έχει αντίκτυπο στη δουλειά και στο σχολείο. Διάφορα εισπνεόμενα φάρμακα καταστέλλουν τα συμπτώματα της αναπνευστικής αλλεργίας (ρινίτιδα, άσθμα). Πιο πρόσφατα έχει εισαχθεί στη φαρμακοθεραπεία του άσθματος και της ρινίτιδας μια νέα κατηγορία φαρμάκων, τα αντιλευκοτριενικά, με αντιφλεγμονώδη δράση.
Αρχικά ο αλλεργιολόγος χορήγει αντισταμινικό, κάποιο ρινικό σπρέι, κολλύριο για την φαγούρα στα μάτια και αν υπάρχουν συμπτώματα άσθματος εισπνεόμενο φάρμακο. Συνήθως αν δεν συνυπάρχει άσθμα ένα αντισταμινικό χαπάκι αρκεί.
Φαίνεται πολύ απλό αλλά δεν είναι….
Η αλλεργία σε πολλές περιπτώσεις έχει προοδευτικώς επιδεινούμενη εξέλιξη. Μια ρινίτιδα μπορεί να γίνει και άσθμα. Κάποιος αλλεργικός ασθενής (ειδικά στις μικρότερες ηλικίες) από ένα αλλεργιογόνο μπορεί να αναπτύξει ευαισθησία σε περισσότερα!!!
Αν τα παραπάνω μέτρα δεν είναι επαρκή για την αντιμετώπιση της αλλεργίας, καταφεύγουμε στις νεότερες  μεθόδους θεραπείας. Αυτές βασίζονται στον ανοσολογικό μηχανισμό της αλλεργίας και είναι: η χορήγηση ειδικών αντισωμάτων κατά της ανοσοσφαιρίνης Ε ή, πιο ριζικά, η ανοσοποίηση (απευαισθητοποίηση). Η αποτελεσματικότητα της σύγχρονης θεραπείας είναι πολύ ικανοποιητική.       
 Η μόνη αιτιολογική θεραπεία που μπορεί να μας απαλλάξει από τα συμπτώματα να σταματήσει την εξέλιξη της ρινίτιδας σε άσθμα αλλά και να προλάβει νέες ευαισθητοποιήσεις είναι μόνο η ανοσοθεραπεία.
Τι είναι η ανοσοθεραπεία;
Είναι η σταδιακή χορήγηση του ιδίου του αλλεργιογόνου σε σταδιακά αυξανόμενες δόσεις έτσι ώστε να επιτευχθεί ανοχή από το ανοσοποιητικό μας σύστημα.
Πως γίνεται;
Υπάρχουν δυο μορφές ανοσοθεραπείας:
1. H κλασική που γίνεται με υποδόρια εμβόλια στην αρχή κάθε εβδομάδα και αργότερα μια φορά τον μήνα για 3-5 χρόνια. Ο ασθενής παραμένει στο αλλεργιολογικό ιατρείο για μισή ώρα μετά το εμβόλιο.
2. Η υπογλώσσια που γίνεται από τον ίδιο τον ασθενή καθημερινά το πρωί για το ίδιο διάστημα όπως την κλασσική. Σε αυτή την περίπτωση ο αλλεργικός ασθενής τοποθετεί μονός του το φάρμακο κάτω από την γλώσσα περιμένει 2-3 λεπτά και μετά το καταπίνει.
Η ανοσοθεραπεία πρέπει να γίνεται μόνο από ειδικευμένο έμπειρο αλλεργιολόγο τόσο για την αποτελεσματικότητα της όσο και για την ασφάλεια του ασθενούς.
Υπάρχει κάτι άλλο που θα θέλατε να προσθέσετε;
Ναι. Όλα αυτά που είπαμε αφορούν το επιστημονικό μέρος της υπόθεσης και τα αλλεργικά άτομα και όχι να δημιουργούν πανικό ή φοβίες. Δεν θα πρέπει να γίνονται αιτία για να μην χαίρονται οι άνθρωποι την ωραιότερη εποχή του χρόνου. Απλά όσοι έχουν ευαισθησία θα πρέπει να παίρνουν τις κατάλληλες προφυλάξεις.

Κλείνοντας θα ήθελα ευχαριστήσω τον κ. Γιώργο Πούλιο και σαν άνθρωπο και σαν επιστήμονα για όσα χρήσιμα είπαμε και να του ευχηθώ καλή επιτυχία στην νέα του προσπάθεια, που γίνεται στην δική του πόλη, με και για τους δικούς του ανθρώπους.
Και η επιστροφή του ας γίνει παράδειγμα και για άλλους άξιους ανθρώπους, από κάθε επιστημονικό ή επαγγελματικό χώρο γιατί ο τόπος τους χρειάζεται.  
Φώτης Βακιρτζηδέλης