ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΒΗΜΑΤΑ, ΑΛΛΑ ΟΙ «ΠΛΗΓΕΣ» ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ…
Γράφει ο Γιάννης Ανδρεάκης

Η Ελλάδα, αδιαμφισβήτητα, περνά τους τελευταίους μήνες την χειρότερη μα και την πλέον πολύπλευρη Κρίση που γνώρισε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, γεγονότα που σκίασαν τις ζωές όλων τη «μαύρη» δεκαετία του ’40. Η Κρίση, με την οικονομική, πολιτική, κοινωνική και ηθική της διάσταση, όπως είναι απόλυτα φυσικό, έχει υπερκαλύψει τον δημόσιο διάλογο και οποιαδήποτε άλλη συζήτηση που θέτει επιπλέον θέματα στην καθημερινή ατζέντα μοιάζει με περιττή πολυτέλεια. Άλλωστε, όταν δεν γνωρίζουμε ως λαός αν θα συνεχίσουμε να την «βγάζουμε καθαρή» τα επόμενα χρόνια, είναι φυσικό πολλά πλέον να φαίνονται παρωχημένα και μικρά μπροστά στο μείζων πρόβλημα της εθνικής επιβίωσης που βρίσκεται σε απόλυτη συνάρτηση και με την προσωπική επιβίωση.
Σ’ αυτό το πλαίσιο είναι προφανές ότι πολλούς μπορεί να ξενίσει το γεγονός ότι το «MUST» επιλέγει να θέσει με το τεύχος που κρατάτε στα χέρια σας όλα τα ανοιχτά περιβαλλοντικά ζητήματα που αντιμετωπίζει η ευρύτερη περιοχή μας. Μην βιαστείτε να σκεφτείτε «μα εδώ χανόμαστε και εσείς μιλάτε για αέρια ρύπανση, ανακύκλωση και πράσινη ενέργεια», γιατί η ύλη αυτού του περιοδικού μπορεί να αποτελέσει την αρχή για να σκεφτεί ο καθένας μας κάποια βασικά πράγματα που τον αφορούν άμεσα και στην περίοδο της Κρίσης.
Άλλωστε, οι άνθρωποι, σε παγκόσμιο επίπεδο, αντιμετώπισαν και στο παρελθόν Κρίσεις αγνοώντας, όμως, το φυσικό περιβάλλον με τραγικά αποτελέσματα και στο οικονομικό σκέλος. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι οι «πληγές» που ανοίγουν στη Φύση αποκαθίστανται πολύ δύσκολα σε βάθος χρόνου και στοιχίζουν πολύ περισσότερο σε χρήμα, ποιότητα ζωής, υγεία κλπ.
Παράλληλα, καλό είναι να μην αγνοούμε ότι το φυσικό περιβάλλον για μια χώρα με τα χαρακτηριστικά της Ελλάδας μπορεί να αποτελέσει πλουτοπαραγωγική πηγή με περιεχόμενο ανεξάντλητο. Και για να γίνουμε περισσότερο σαφείς, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θεωρείται σίγουρο πως κάποια στιγμή θα εκλείψουν, ο ήλιος και ο αέρας που διαθέτει η Ελλάδα δεν θα σταματήσουν ποτέ να υπάρχουν. Βέβαια, διατυπώνονται προϋποθέσεις για να γίνει ορθή διαχείριση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ενώ οφείλουμε να θυμόμαστε πως και σ’ αυτόν τον τομέα η πατρίδα μας, παρά τα τελευταία ενθαρρυντικά βήματα, έχει αργήσει χαρακτηριστικά στις αντίστοιχες πολιτικές πρωτοβουλίες.
Ας ακτινογραφήσουμε, λοιπόν, την κατάσταση όπως αυτή παρουσιάζεται στην περιοχή της Λάρισας ειδικά, αλλά και της Θεσσαλίας ευρύτερα, σε ότι αφορά το φυσικό περιβάλλον και τα βασικά περιβαλλοντικά ζητήματα…
Ρύπανση  
Στον τομέα της ρύπανσης του φυσικού περιβάλλοντος έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην περιοχή μας ως προς την αποκατάσταση των προβλημάτων, όμως πρέπει να γίνουν πολλά περισσότερα και σε πολλούς τομείς. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις παράνομες χωματερές, όπου Δήμοι και πολίτες στο παρελθόν εναπόθεταν πάσης φύσεως και μορφής απορρίμματα χωρίς καμία διευθέτηση, ενώ τώρα όντως έχει περιοριστεί σημαντικά αυτό το προσβλητικό για την σύγχρονη κοινωνία φαινόμενο. Βέβαια, οφείλουμε να διαπιστώσουμε πως οι παράνομες χωματερές δεν έχουν εξαλειφθεί πλήρως, γεγονός που καθιστά απαραίτητες και νέες, φιλόδοξες, δράσεις.
Μεγάλη περιβαλλοντική «πληγή» για το νομό Λάρισας, αλλά και για τη Θεσσαλία στο σύνολό της, ήταν και παραμένει η τραγική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο Πηνειός. Οι μελέτες και οι συστάσεις που προκύπτουν είναι αμείλικτες πολύ δε περισσότερο όταν αυτές προέρχονται από εγνωσμένου κύρους φορείς, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. «Ο Πηνειός είναι από τα πλέον ρυπασμένα ποτάμια της Ευρώπης» μας λένε και εδώ οι αρμόδιοι φορείς συνεχίζουν να «σφυρίζουν αδιάφορα».
Μείζον ζήτημα για την πόλη της Λάρισας μα και για την γειτονική πόλη του Βόλου αποτελεί το φαινόμενο της αέριας ρύπανσης. Το συγκεκριμένο γεγονός αποτελεί ίσως τον πλέον σοβαρό παράγοντα υποβάθμισης της ποιότητα ζωής των πολιτών που διαμένουν και κινούνται εντός των αστικών κέντρων. Και στο φαινόμενο της αέριας ρύπανσης οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνεχίζουν «ο ένας να πετάει το μπαλάκι στον άλλο», ενώ ακόμη δεν έχει γίνει κατορθωτό να θεσπιστεί ένα σταθερό σύστημα μέτρησης και αξιολόγησης των αέριων ρύπων.
Κλίμα
Το Κλίμα αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες, οι οποίοι προσδιορίζουν το επίπεδο ζωής των ανθρώπων. Σαφώς και περισσότερο ταλαιπωρημένο είναι το Κλίμα στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και εδώ οι παρεμβάσεις δεν εκλείπουν, ώστε να διορθωθούν τα όποια λάθη έχουν γίνει κατά τον μονόπλευρο τρόπο με τον οποίο αναπτύχθηκαν οι πόλεις στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες.
Σε ότι αφορά τη Λάρισα δεν θα πρέπει να παραγνωρίσουμε τον τομέα του Πρασίνου τόσο μέσα στην πόλη, όσο και στις παρυφές της. Σ’ αυτό το σημείο οφείλουμε να διαπιστώσουμε ότι έχει αναπτυχθεί έντονη κόντρα μεταξύ των ενασχολούμενων με τα αυτοδιοικητικά πράγματα σχετικά με το πόσο Πράσινο έχει η Λάρισα. Άποψή μας παραμένει ότι πρέπει σαφώς να ενισχυθούν οι «πνεύμονες» Πρασίνου και μάλιστα άμεσα. Παράλληλα, δεν είναι δυνατόν να έχουμε στην πέριξ της Λάρισας περιοχή χώρους όπως το Αισθητικό Άλσος, οι οποίοι κυριολεκτικά ρημάζουν υπό το βάρος της αδιαφορίας όσων θα έπρεπε να τους προφυλάσσουν και να τους επεκτείνουν.   
Ανακύκλωση
Ο τομέας της Ανακύκλωσης αποτελεί σημαντική παράμετρο σε ότι αφορά τη διαχείριση των αστικών απορριμμάτων. Και εδώ, όμως, οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται στον Δήμο Λαρισαίων είναι μεγάλες, καθώς το συγκεκριμένο πρόγραμμα αναπτύσσεται με ρυθμούς «χελώνας», ενώ η πόλη συνεχίζει να μην έχει επαρκή κάλυψη σε «μπλε κάδους», όπου οι πολίτες μπορούν να εναποθέτουν υλικά προς ανακύκλωση. Βέβαια, μια σχετική κινητικότητα παρατηρείται το τελευταίο χρονικό διάστημα, όμως όσο θα υπάρχουν συμπολίτες που θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν το αυτοκίνητό τους, ώστε να «ανακαλύψουν» που βρίσκεται ο «μπλε κάδος» της συνοικίας τους, τόσο θα πρέπει ο Δήμος Λαρισαίων να εντείνει τις προσπάθειές του.
Στην αντίθετη κατεύθυνση ο νομός Λάρισας μας παρέχει ένα παράδειγμα προς μίμηση σε ότι αφορά τον τομέα της Ανακύκλωσης. Αναφερόμαστε στον Δήμο Μελιβοίας, όπου πλέον έχει προχωρήσει ένα βήμα παρακάτω και μετά την Ανακύκλωση υλικών, ηλεκτρικών συσκευών κλπ. αναπτύσσει το τελευταίο διάστημα και το πρόγραμμα της ανακύκλωσης τηγανισμένου λαδιού. Ο Δήμος Μελιβοίας είναι ο πρώτος Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα που αναπτύσσει το συγκεκριμένο πρόγραμμα και σίγουρα πρέπει να αποτελέσει «φάρο» και για τους υπόλοιπους ΟΤΑ της περιοχής.
«Πράσινη» ενέργεια   
Αν υπάρχει ένας τομέας που παραμένει στα «σπάργανα» εξαιτίας της ανικανότητας που έχει επιδείξει μέχρι τώρα τόσο η Κεντρική Διοίκηση, όσο και η Τοπική Αυτοδιοίκηση, στο να διευκολύνει τις επενδυτικές προτάσεις που ήδη υπάρχουν, αυτός δεν είναι άλλος από την αξιοποίηση της «πράσινης» ενέργειας. Βέβαια, ήδη έχει κατατεθεί το σχετικό νομοσχέδιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας από την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος, όμως η καθυστέρηση είναι προφανής και αδικαιολόγητη. Η Θεσσαλία είναι σαφές πως μπορεί να αποτελέσει μία από τις περιοχές – πιλότους στην εκμετάλλευση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Άλλωστε, ήδη εταιρείες με φωτοβολταϊκά συστήματα έχουν κάνει την εμφάνισή τους, αλλά το καθεστώς της γραφειοκρατίας στο συγκεκριμένο τομέα μοιάζει ανίκητο, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τις όποιες επενδυτικές πρωτοβουλίες.
Διατροφή  
Ο διατροφικός τομέας αποτελεί έναν από τους χώρους δραστηριότητας όπου μπορεί να στηριχθεί στο άμεσο μέλλον η Ελλάδα, ώστε από εκεί να προκύψει η πολυπόθητη οικονομική ανάπτυξη που για την ώρα αγνοείται. Η «μάχη» που διεξάγεται σε παγκόσμιο επίπεδο έχει να κάνει με την κάλυψη των αυξημένων διατροφικών αναγκών των ανθρώπων ή από μεταλλαγμένα ή από βιολογικά προϊόντα. Τόσο η Ελλάδα συνολικά, όσο και η Θεσσαλία ειδικά, με το εξαιρετικά εύφορο έδαφος που διαθέτουν μπορούν να επιμείνουν στην παραγωγή βιολογικών προϊόντων, υψηλής ποιότητας και ιδιαίτερων διατροφικών γνωρισμάτων, τα οποία μπορούν να καταστήσουν τα προϊόντα αυτά «επώνυμα» σε όλον τον Κόσμο. Και εδώ πρέπει να γίνουν πολλά, ώστε τα βιολογικά προϊόντα να αποτελέσουν την κύρια πηγή διατροφής για τους πολίτες, ενώ η ευθύνη της Πολιτείας στην οργάνωση και στην στήριξη της συγκεκριμένης αγοράς παραμένει εξαιρετικά μεγάλη.
Δράσεις πολιτών
Ο σημαντικότερος παράγοντας που μπορεί να κινητοποιήσει δυνάμεις και να αφυπνίσει Κεντρικό Κράτος και Τοπική Αυτοδιοίκηση, ώστε να προστατεύεται επαρκώς το φυσικό περιβάλλον, δεν είναι άλλος από τον Πολίτη. Άλλωστε, αυτόν που αφορά περισσότερο το Περιβάλλον στο οποίο ζει ο ίδιος και τα παιδιά του δεν είναι άλλος από τον καθημερινό άνθρωπο που οφείλει να δηλώνει «παρών» σε κάθε προσκλητήριο για την προάσπιση της Φύσης. Σε τοπικό επίπεδο τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σχετική κινητικότητα στον χώρο της «Κοινωνίας των Πολιτών», χωρίς βέβαια να διαπιστώνεται η μαζικότητα που θα έπρεπε. Παράλληλα, θα ήταν άδικό να μην σημειώσουμε ότι ο σύγχρονος πολίτης έχει ευαισθητοποιηθεί πολύ περισσότερο απ’ ότι στο παρελθόν σε ότι αφορά τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Εδώ υπεισέρχεται η ευθύνη Οργανώσεων, Συλλόγων και Φορέων που έχουν περιβαλλοντικό χαρακτήρα και οφείλουν να μετατρέψουν την ευαισθητοποίηση του πολίτη σε αφύπνιση και την αφύπνιση σε δράση. Είναι στο χέρι όλων το φυσικό περιβάλλον, να μην αποτελέσει το μέσο για την υποβάθμιση της ποιότητας  ζωής, αλλά να μετατραπεί σε όχημα ανάπτυξης όλων των τομέων στους οποίους δραστηριοποιείται ο σύγχρονος άνθρωπος.